Có một giai đoạn trong đời, mình cứ nghĩ lớn lên nghĩa là phải học thêm thật nhiều thứ.
Học cách làm việc. Học cách kiếm tiền. Học cách nói chuyện cho khéo. Học cách im lặng cho đúng lúc. Học cách chịu đựng. Học cách không bộc lộ quá nhiều. Học cách đứng trong một đám đông mà vẫn giữ cho mình trông ổn.
Nhưng càng đi xa, mình càng thấy có khi trưởng thành không chỉ nằm ở chuyện học thêm. Nó còn nằm ở chuyện biết quên đi vài thứ.
Quên không phải vì phủ nhận quá khứ. Quên là để gỡ bớt những lớp bụi đã phủ lên mình từ lúc nào không hay.
Hồi rất nhỏ, mình từng nghĩ chạm tay vào mọi thứ là một điều rất tự nhiên. Thấy cái gì lạ thì muốn thử. Thấy cái gì xa thì muốn với tới. Té thì đau một chút, khóc một chút, rồi đứng dậy. Không có quá nhiều phân tích. Không có quá nhiều sợ hãi. Càng không có một hội đồng tưởng tượng nào trong đầu liên tục hỏi: “Lỡ thất bại thì sao?”, “Người ta nghĩ gì?”, “Mình có đủ giỏi không?”.
Khi còn nhỏ, mình nói điều mình muốn khá thẳng thắn. Muốn mẹ thì gọi mẹ. Muốn ba thì gọi ba. Muốn một món đồ trong cửa hàng thì chỉ vào nó. Vui thì cười. Buồn thì khóc. Thích thì lại gần. Không thích thì quay đi.
Rồi lớn dần lên, mình bắt đầu được dạy rằng mọi thứ không đơn giản như vậy.
Phải học giỏi, nếu không sau này sẽ khổ. Phải ngoan, nếu không người lớn buồn. Phải biết điều, nếu không người khác đánh giá. Phải chọn một con đường đúng, nếu không coi như lãng phí cả đời. Phải chứng minh mình có giá trị, nếu không sẽ bị bỏ lại.
Ban đầu, những lời đó có thể xuất phát từ sự thương yêu. Nhưng khi đi qua nhiều năm tháng, chúng có thể biến thành một thứ rất nặng. Mình bắt đầu sống như thể mỗi lựa chọn đều là một bài kiểm tra. Mỗi sai lầm đều là một bản án. Mỗi lần muốn thử điều gì mới, trong đầu lại hiện ra đủ thứ rào chắn.
Có lẽ vì vậy mà càng lớn, con người càng ít dám chơi. Ít dám thử. Ít dám vụng về. Ít dám bắt đầu lại từ con số thấp hơn hình ảnh mà mình đang cố giữ.
Mình nhớ hình ảnh một đứa trẻ tập chạy xe đạp. Té xuống, trầy đầu gối, mặt nhăn lại vì đau. Nhưng chỉ một lát sau nó lại leo lên xe. Không phải vì nó có ý chí thép. Cũng không phải vì nó đọc sách self-help. Nó chỉ đơn giản tin rằng té là một phần của chuyện học chạy xe.
Càng lớn, mình lại hay quên mất điều đó.
Mình bắt đầu nghĩ thất bại là dấu hiệu mình không đủ tốt. Bị từ chối là dấu hiệu mình không đáng giá. Chọn sai là dấu hiệu mình ngu ngốc. Bắt đầu chậm là dấu hiệu mình đã hết cơ hội.
Trong khi thật ra, có những thứ hồi năm tuổi mình đã hiểu rất rõ: muốn biết thì phải thử, muốn đi được thì phải té, muốn có bạn thì phải mở lòng, muốn xây một căn nhà Lego đẹp thì trước hết phải cho phép mình xếp sai vài miếng.
Cuộc sống người lớn làm mình tưởng rằng mọi đáp án đều nằm ở phía trước. Ở thêm một kỹ năng mới, một vị trí mới, một khoản tiền mới, một danh xưng mới, một phiên bản “ổn hơn” nào đó của mình.
Nhưng đôi khi đáp án lại nằm ở phía sau.
Ở chỗ mình từng rất tò mò. Từng rất thật. Từng không quá xấu hổ khi mình chưa giỏi. Từng có thể là fan lớn nhất của chính mình dù căn nhà Lego xây lên còn méo xệch. Từng tin rằng một cú té không nói lên toàn bộ con người mình.
Có lẽ để đi tiếp, mình không chỉ cần học thêm cách mạnh mẽ. Mình cần quên bớt cách tự làm mình sợ.
Quên bớt nỗi ám ảnh phải đúng ngay từ đầu. Quên bớt nhu cầu phải được tất cả mọi người hiểu. Quên bớt câu chuyện rằng đời mình chỉ có một lựa chọn chuẩn, còn những lựa chọn khác đều là thất bại. Quên bớt cái giọng nói trong đầu luôn bắt mình phải trưởng thành theo kiểu căng cứng và không được phép sai.
Trở về hồi năm tuổi không có nghĩa là ngây thơ mãi. Cũng không có nghĩa là phủi bỏ trách nhiệm của người lớn. Nó chỉ là nhắc mình giữ lại một phần rất căn bản: sự tò mò, sự thành thật, sự can đảm thử, và khả năng đứng dậy mà không biến vết trầy thành định nghĩa về bản thân.
Mình vẫn phải kiếm tiền. Vẫn phải làm việc. Vẫn phải trả lời những câu hỏi rất đời thường của tuổi trưởng thành. Nhưng có lẽ mình không cần mang theo quá nhiều sợ hãi để làm những việc đó.
Có rất nhiều thứ đang chờ mình học. Nhưng cũng có rất nhiều thứ đang chờ mình quên.
Và biết đâu, sau khi quên được vài điều không còn cần thiết nữa, mình sẽ lớn lên thêm một lần. Một lần nhẹ hơn.