Có những buổi chiều ở Đà Lạt, chỉ cần đứng yên nhìn một người bán hàng đi qua con dốc là mình cũng thấy trong lòng chậm lại.
Không phải vì hình ảnh đó quá lạ. Ngược lại, nó quen đến mức nhiều khi mình đi ngang mà không kịp nhìn. Một đòn gánh, hai thúng hàng, vài món đồ nóng còn vương khói, một dáng lưng hơi cong vì đã quen với sức nặng. Người đó đi qua phố như một phần rất nhỏ của thành phố. Nhỏ đến mức nếu không để ý, mình có thể quên ngay. Nhưng nếu nhìn lâu thêm một chút, mình lại thấy ở đó có cả một đời người.
Tôi hay nghĩ về chữ "gánh".
Ngày còn trẻ hơn, mình thường thích những chữ lớn. Mơ ước, lý tưởng, hành trình, thành công, tự do. Những chữ đó nghe sáng, nghe rộng, nghe như mở ra một cánh cửa nào đó trước mặt. Nhưng đi thêm vài năm, mình mới thấy đời người đôi khi không được định nghĩa bằng thứ mình muốn bay tới, mà bằng những điều mình không thể bỏ xuống.
Có người gánh một công việc. Có người gánh một gia đình. Có người gánh niềm tin của vài người khác đặt lên vai mình. Có người gánh cả hình ảnh mạnh mẽ đến mức không cho phép bản thân được yếu đi quá lâu. Không phải ai cũng gọi tên được những thứ đó. Nhiều người chỉ biết sáng dậy thì phải đi, tối về thì phải còn nguyên vẹn để mai đi tiếp.
Người bán hàng trên con dốc chắc cũng vậy. Tôi không biết ngày đó người ấy bán được nhiều hay ít. Không biết trong nhà đang có chuyện gì. Không biết đôi vai đó đã đau bao nhiêu lần. Nhưng có một điều dễ nhận ra: người ấy vẫn đi. Không phải vì không mệt. Mà vì có những thứ nếu bỏ xuống giữa đường, mình không chỉ làm rơi một gánh hàng. Mình làm rơi luôn thói quen đứng vững của chính mình.
Trách nhiệm nhiều khi không nằm trong những lời hứa rất lớn. Nó nằm trong việc ngày nào cũng xuất hiện đúng giờ. Nằm trong chuyện giữ cho một bữa cơm tối vẫn nóng. Nằm trong cách một người im lặng làm phần việc của mình, dù chẳng có ai đứng bên cạnh vỗ tay.
Tôi từng có giai đoạn rất sợ những thứ bình thường. Sợ mình trở thành một người chỉ biết lặp lại mỗi ngày. Sợ cuộc đời mất đi những cú bứt phá, những chuyến đi, những câu chuyện đủ hay để kể lại. Nhưng càng lớn, mình càng nhận ra bình thường không hề dễ. Để một ngày trôi qua yên ổn, có khi rất nhiều người đã phải gánh phần không yên ổn về phía họ.
Một quán nước mở cửa đúng giờ. Một đơn hàng được giao đủ. Một đứa trẻ được đón về nhà. Một căn bếp còn lửa. Một người đàn ông, một người phụ nữ, một người cha, một người mẹ vẫn đứng dậy sau một đêm khó ngủ. Những chuyện đó nhìn ngoài thì nhỏ, nhưng thật ra là nền móng của đời sống.
Có lẽ vì vậy mà tôi càng ngày càng kính trọng những người không cần chứng minh mình mạnh. Họ không nói nhiều về nghị lực. Không viết những câu quá đẹp về hành trình. Không cần ai gọi mình là anh hùng. Họ chỉ đi qua ngày của mình bằng một nhịp đều đặn, chậm mà chắc, như bước chân trên con dốc Đà Lạt lúc phố bắt đầu lên đèn.
Tất nhiên, gánh mãi thì cũng mỏi. Không ai nên bị bắt phải mạnh hoài. Nhưng có một vẻ đẹp rất riêng trong khoảnh khắc một người biết mình đang mỏi mà vẫn chọn đi thêm một đoạn. Không phải để làm màu. Không phải để được khen. Chỉ vì ở cuối đoạn đường đó có ai đó đang chờ mình. Hoặc đơn giản hơn, có một phiên bản của chính mình đang cần mình đừng bỏ cuộc.
Đêm xuống, khi đòn gánh được đặt xuống, vai chắc chỉ nhẹ đi một chút. Mai rồi sức nặng sẽ quay lại. Nhưng có khi đời sống cũng chỉ cần từng chút nhẹ như vậy để người ta tiếp tục.
Tôi nghĩ, không phải ai cũng được nhớ tên. Không phải gánh vác nào cũng trở thành câu chuyện lớn. Nhưng mỗi người đang lặng lẽ giữ một điều gì đó cho đời mình không đổ, đều xứng đáng được nhìn bằng một ánh mắt tử tế hơn.
Vì đôi khi, đứng vững giữa đời không phải là làm được điều gì phi thường. Chỉ là còn gánh được, còn đi được, và còn giữ được ngọn lửa nhỏ trong căn nhà của mình không tắt.
